Bởi vì "không thể sống nếu không biết lãng quên".
Nietzsche đã khẳng định như vậy, rất thuyết phục... nhưng trong cái gật đầu đồng ý ta thấy mình đang hờn dỗi.
“Rất có thể sống, kể cả hạnh phúc nữa, mà hầu như chẳng có chút ký ức gì, đúng như loài động vật đã chỉ rõ; nhưng tuyệt đối không thể sống nếu không biết lãng quên. Hoặc giả, có thể nói giản dị hơn về ý kiến của tôi đối với chủ đề này: có một mức độ mất ngủ, mức độ nhai đi nhai lại về ý nghĩa lịch sử, mà nếu vượt quá mức độ ấy sinh vật sẽ bị chấn động dữ dội để rốt cuộc bị hủy hoại, dù sinh vật ấy là một cá nhân, một dân tộc hay một nền văn minh chăng nữa” (Nietzsche).
Chúng ta phải biết lãng quên còn bởi lẽ:
"Cái mà chúng ta gọi là cuộc sống không phải là tất cả những cái mà chúng ta đã trải qua; nó chỉ là một lựa chọn. Cái mà chúng ta đang trải qua thì quá nhiều, nhiều hơn là lý trí của chúng ta chịu nổi. Cho nên chúng ta chỉ lựa chọn cái này và cái kia mà ta thấy hợp rồi chúng ta sẽ dệt cho mình một quá trình được đơn giản đi và cái đó chúng ta gọi là cuộc sống. Nhưng trong khi đó chúng ta để lại rác rưởi; chúng ta bỏ qua những thứ khủng khiếp và quái dị. Trời ạ, nếu mà con người nhớ lại những thứ ấy. Nhưng chúng ta chỉ có thể sống một cuộc sống đơn giản. Từng trải nhiều hơn là việc quá sức chúng ta. Chúng ta sẽ không đủ sức chịu đựng nổi cuộc sống nếu chúng ta không để rơi vãi phần lớn cuộc đời trên đường.” (Karel Čapek)
Nhưng hãy cẩn thận!
Rút ra bài học kinh nghiệm cho riêng bản thân sau mỗi biến
cố trong đời là việc mà có lẽ rất nhiều người trong chúng ta thường làm hoặc
tin rằng đó là một cách tốt để kết thúc một sự việc đối
với tâm trí, như cái cách học trò được
dạy làm một bài tập làm văn phải gồm đủ ba phần: mở bài, thân bài và kết luận.
Nhưng nếu chúng ta xem những bài học này như khuôn thước, cơ sở cho mọi phán đoán thì hãy chậm lại; Mark Twain đã
có một cảnh báo rất sâu sắc:
“Chúng ta nên cẩn trọng rút ra điều minh triết từ một
kinh nghiệm và dừng lại đúng ở đó; nếu không chúng ta sẽ giống như con mèo ngồi
lên một chiếc nắp lò nóng. Nó sẽ không bao giờ còn ngồi lên một chiếc nắp lò
nóng nữa - điều đó thì tốt thôi; nhưng nó cũng sẽ không bao giờ còn ngồi lên một
nắp lò nguội.”
Có cái lãng quên cần thiết, nhưng nếu tư duy một chiều và áp dụng cực đoan thì rất có thể cố lãng quên là khởi nguồn cho loạt rắc rối khác về mặt tinh thần. Lao vào công việc hay các mối quan hệ, tự đưa mình vào rắc rối, nhận vào mình thật nhiều trách nhiệm... người ta có rất nhiều cách để giữ cho tâm trí luôn bận rộn mà nhờ đó tránh xa những điều họ muốn quên. Tuy nhiên, việc cố “xóa sạch” những biến cố, ký ức đau buồn có thể đẩy chúng đến trạng thái tồn tại như những “bóng ma” lang thang trong tâm trí, thỉnh thoảng hiện về ám ảnh cuộc sống hiện tại.
“Những ký ức cứ trôi nổi bập bềnh trong một vùng tối tăm, không xác định được, bắt buộc phải lang thang vật vờ, và có thể xuất hiện mang theo hiểm nguy ở chính nơi mà chẳng ai chờ đợi nó, nên có thể là cội nguồn của những bạo lực rõ ràng là bất tương hợp”. (1)
Ngoài bạo lực còn có cảm xúc, lời nói, hành vi... khiến lý trí của ta phải ngạc nhiên khi nhìn lại vì xét trong bối cảnh tương quan thì phản ứng đó là "không thể hiểu nổi".
Tài liệu:
( 1) Edgar Morin. Nhà xuất bản Đại học Quốc gia Hà Nội (2005). Liên Kết Tri Thức.